PHÁP HÀNH ĐẠO PHẬT

Pháp-hành trong Phật giáo có 3 loại chính:

- Pháp hành giới.
- Pháp hành thiền định.
- Pháp hành thiền tuệ

Ba pháp hành này có 2 loại:
- Pháp hành giới, pháp hành thiền định, pháp hành thiền tuệ trong tam giới (lokiyacitta).
- Pháp hành giới, pháp hành thiền định, pháp hành thiền tuệ trong siêu tam giới (lokuttaracitta).

* Hành giả thực hành pháp hành giới, pháp hành thiền định, pháp hành thiền tuệ trong tam giới, cần phải thực hành theo tuần tự như sau:

1- Pháp hành giới thuộc về phần đầu mà hành giả cần phải thực hành trong giai đoạn đầu trước tiên, hành giả có tác ý trong đại thiện tâm giữ gìn giới của mình là giữ gìn thân và khẩu tránh xa 3 thân ác nghiệp và tránh xa 4 khẩu ác nghiệp để thành tựu 3 thân thiện nghiệp và 4 khẩu thiện nghiệp.

* Tránh xa 3 thân ác-nghiệp là:
- Tránh xa sự sát sinh.
- Tránh xa sự trộm cắp.
- Tránh xa sự tà dâm.

* Tránh xa 4 khẩu ác-nghiệp là:
- Tránh xa sự nói dối.
- Tránh xa sự nói lời chia rẽ.
- Tránh xa sự nói lời thô tục.
- Tránh xa sự nói lời vô ích.

Hành giả thực hành pháp hành giới đầu tiên, giữ gìn thân và khẩu trong sạch, thanh tịnh để làm nền tảng, làm nơi nương nhờ cho pháp-hành thiền-định và pháp-hành thiền-tuệ được phát triển tốt.

2- Pháp hành thiền định thuộc về phần giữa, hành giả nương nhờ nơi pháp hành giới giữ gìn thân và khẩu trong sạch, thanh tịnh làm nền tảng, làm nơi nương nhờ, để thực hành pháp hành thiền định có đối tượng thiền định dẫn đến phát sinh an định chứng đắc 5 bậc thiền sắc giới tiếp theo chứng đắc 4 bậc thiền vô sắc giới và các phép thần thông tam giới.

3- Pháp hành thiền tuệ thuộc về phần cuối, hành giả nương nhờ nơi pháp hành giới giữ gìn thân và khẩu trong sạch, thanh tịnh làm nền tảng, làm nơi nương nhờ, để thực hành pháp hành thiền tuệ dẫn đến phát sinh trí tuệ thiền tuệ thấy rõ, biết rõ thật tánh của sắc pháp danh pháp, thấy rõ, biết rõ sự sinh sự diệt của sắc pháp danh pháp tam giới, thấy rõ, biết rõ 3 trạng thái chung:
Trạng thái vô thường, trạng thái khổ, trạng thái vô ngã của sắc pháp và danh pháp tam giới, dẫn đến chứng ngộ chân lý tứ Thánh đế, chứng đắc 4 Thánh đạo, 4 Thánh quả và Niết bàn, diệt tận được mọi tham ái, mọi phiền não không còn dư sót, trở thành bậc Thánh A-ra-hán, sẽ tịch diệt Niết-bàn, giải thoát khổ tử sinh luân hồi trong tam giới.

Như vậy, 5 bậc thiền sắc giới và 4 bậc thiền vô sắc giới phát sinh do nương nhờ nơi pháp hành giới trong sạch, thanh tịnh; 4 Thánh đạo-tâm và 4 Thánh quả-tâm phát sinh cũng do nương nhờ nơi pháp hành giới trong sạch, thanh tịnh.

Cho nên, hành giả thực hành pháp hành giới đầu tiên là giữ gìn giới của mình được trong sạch thanh tịnh, làm nền tảng, làm nơi nương nhờ cho tất cả mọi thiện tâm phát sinh từ dục giới thiện tâm, sắc giới thiện tâm, vô sắc giới thiện tâm cho đến siêu tam giới thiện tâm.

Vì vậy, Giới ví như mặt đất tốt màu mỡ làm nơi nương nhờ cho các loài thực vật lớn nhỏ, các loài sinh vật lớn nhỏ sinh trưởng, cả các loài thú, loài người cũng đều nương nhờ nơi mặt đất tốt màu mỡ để sinh ra và trưởng thành.

Nếu như mặt đất xấu cằn cỗi làm nơi nương nhờ thì các loài thực vật lớn nhỏ khó sinh trưởng được, các loài sinh vật lớn nhỏ cũng khó sinh trưởng được, cả các loài thú, loài người nương nhờ nơi mặt đất xấu cằn cỗi cũng khó sinh sống được.

Cho nên, pháp hành giới là pháp hành mà hành giả cần phải thực hành đầu tiên, giữ gìn giới của mình cho được trong sạch trọn vẹn làm nền tảng, làm nơi nương nhờ cho pháp hành thiền định, pháp hành thiền tuệ được phát triển tốt.