Dhamma Human

  Là một thầy tu đôi khi tôi được mời đến tụng kinh đám chết. Tôi thấy thương xót cho những người có tang nhưng đôi khi tôi cảm thấy vô vọng vì có quá nhiều ngộ nhận về vai trò của người thầy tu trong việc tụng kinh đám chết. Hôm nọ có một cô gái đến gặp tôi. Cha cô vừa chết sáng hôm đó. Cô van nài tôi: "Xin thầy đến tụng kinh cầu nguyện. Xin mở con đường cho cha con."  Tôi nhìn cô với tất cả từ tâm mà tôi có thể có được. Tôi có thể cảm nhận được sự hoang mang và đau khổ của cô. Tôi nghĩ cô chừng khoảng 20 tuổi, và là một người con hiếu thảo. Trong tim tôi tôi tự nhủ: "Chao ôi, làm sao mà mình có thể mở đường cho ai đây. Mình phải vẽ trên không cái lộ trình tưởng tượng nào cho cái trí tưởng tượng của cô ấy đi theo đây? Làm sao mình có thể nói với cô gái đáng tội nghiệp đang trong tình trạng bị tang chế bối rối này biết rằng không có cách nào giống như cô nghĩ ra như vậy." Đức Phật đã từng bị đặt trong trạng huống này một lần, và ngài đã trả lời như thế nào? Môt ngày...

 Trong đời sống thế tục, tình thương cha mẹ dành cho con cái thường được xem là một trong những tình cảm sâu nặng và thiêng liêng nhất. Tuy nhiên, nếu tình thương ấy thiếu trí tuệ soi sáng, rất dễ trở thành sợi dây vô hình trói buộc, khiến đứa trẻ lớn lên không phải trong tự do và tỉnh thức, mà trong sự khuôn mẫu và kỳ vọng. Đó không còn là tình thương chân thật, mà là sự đồng hóa giữa bản ngã của cha mẹ và đời sống của con cái. Đức Thế Tôn đã nhiều lần nhấn mạnh đến tự do cá nhân, đến khả năng tự mình thắp đuốc lên mà đi, tự mình chịu trách nhiệm cho sự tu tập và giải thoát của chính mình. Trong Kinh Tăng Chi Bộ, Ngài dạy: “Tự mình làm điều ác, tự mình làm cho nhiễm ô, Tự mình không làm ác, tự mình làm cho thanh tịnh. Tịnh hay không tịnh là tự nơi mình, Không ai thanh tịnh cho ai.” Tình thương trong chánh pháp là tình thương buông xả. Người cha, người mẹ có trí tuệ là người hiểu rằng con cái không phải là tài sản của mình, không phải là phương tiện để thực hiện những ước mơ còn da...

Người ta hay nói: “Phải có hiếu với cha mẹ.” Nhưng ít ai dừng lại để hỏi: hiếu kiểu gì? Vì có những người con sống cả đời để “làm tròn chữ hiếu”, nhưng càng sống càng mệt, càng gồng càng oán, càng cố hiếu lại càng rời xa chính mình. Theo quan sát của mình, có hai kiểu hiếu: hiếu tỉnh và hiếu mê. Hiếu mê là thứ hiếu bị điều kiện hoá bởi sợ hãi, bởi dư luận, bởi cái gọi là “đạo lý tập thể”. Là khi người ta không sống thật nữa mà sống theo những gì “phải làm” để được gọi là con ngoan. Hiếu mê khiến người con gồng lên làm tròn vai, hy sinh bản thân, chối bỏ cảm xúc, giấu đi tổn thương chỉ để không bị gọi là “bất hiếu”. Và thế là: Người bị mẹ chồng hành hạ vẫn không dám nói, vì “mình là con dâu, phải nhịn”. Người bị bố mẹ điều khiển vẫn không dám sống đời mình, vì “bố mẹ có công sinh thành”. Người trưởng thành vẫn bị ràng buộc bởi trách nhiệm “lo cho cả nhà”, đến mức đánh đổi cả hôn nhân, sức khoẻ, sự nghiệp… để giữ mặt mũi cho cái gọi là “nghĩa tình ruột thịt”. Người chồng không giám bảo v...

  Kinh Sigalovada Sutta (Kinh Giáo Thọ Thi-ca-la-việt, thuộc Trường Bộ Kinh - Digha Nikaya, số 31) là một trong những kinh quan trọng của Phật Giáo, đặc biệt đối với cư sĩ, vì nó cung cấp hướng dẫn chi tiết về đạo đức và trách nhiệm trong các mối quan hệ xã hội cũng như cách sống đúng đắn để đạt hạnh phúc trong đời sống thế tục và tiến tới giải thoát. Dưới đây là tóm tắt nội dung chính của kinh, trình bày ngắn gọn và có hệ thống cho những ai làm biếng đọc :) 1. Bối cảnh kinh Kinh diễn ra tại thành Vương Xá (Rajagaha). Đức Phật gặp chàng thanh niên Sigalaka (Thi-ca-la-việt) đang thực hiện nghi thức cúng bái sáu phương (đông, tây, nam, bắc, trên, dưới) theo truyền thống của cha anh, với niềm tin rằng đó là cách bày tỏ lòng tôn kính. Đức Phật giải thích rằng việc cúng bái sáu phương không nên hiểu theo nghĩa nghi lễ hời hợt, mà cần được thực hiện bằng cách sống đạo đức và trách nhiệm trong các mối quan hệ xã hội. Ngài dạy Sigalaka cách “thờ phụng sáu phương” theo giáo pháp, biến...

  1. Định nghĩa Tứ Thủ (Upādāna) Trong Phật giáo, Upādāna (Thủ) có nghĩa là "chấp thủ", "nắm giữ" hoặc "bám víu", xuất phát từ tiếng Pali và Sanskrit, với nghĩa gốc là "nhiên liệu" (Upādāna). Thuật ngữ này ám chỉ sự bám víu vào các đối tượng hoặc quan niệm, được xem là "nhiên liệu" nuôi dưỡng vòng luân hồi và khổ đau. Upādāna là mắc xích thứ 9 trong chuỗi 12 nhân duyên (Pratītyasamutpāda), nối giữa Ái (taṇhā, khao khát) và Hữu (bhava, tồn tại), dẫn đến tái sinh và khổ đau. Khác với Ái, là sự khao khát đối với những thứ chưa đạt được (như kẻ trộm tìm kiếm trong bóng tối), Upādāna là sự nắm giữ những thứ đã có (như kẻ trộm cầm được vật) (Theravada.vn: Hiểu về Thủ). Cả hai đều là nguyên nhân của khổ đau, nhưng Upādāna biểu hiện sự bám víu sâu sắc hơn. 2. Phân tích Tứ Thủ Tứ Thủ bao gồm bốn loại chấp thủ chính, được Đức Phật giảng dạy trong các kinh điển như Tương Ưng Bộ Kinh (Saṃyutta Nikāya) và Trung Bộ Kinh (Majjhima Nikāya). Dưới đ...

  1. Định nghĩa Tứ Lậu Trong Phật giáo, lậu (āsava) được hiểu là những “ô nhiễm tâm” hoặc “tham ái tiềm ẩn” trong tâm thức, khiến chúng sinh bị cuốn vào và trói chật trong vòng sinh tử luân hồi. Chúng là những khuynh hướng sâu xa, ăn rễ trong vô minh, dẫn đến khổ đau và ngăn cản con người đạt được giải thoát (Niết-bàn). Tứ Lậu là bốn loại ô nhiễm chính, được Đức Phật đề cập trong nhiều kinh điển, đặc biệt là trong Kinh Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) và Kinh Trường Bộ (Dīgha Nikāya). Tứ Lậu bao gồm: Dục lậu (Kāmāsava): Ô nhiễm do tham ái các dục lạc thế gian. Hữu lậu (Bhavāsava): Ô nhiễm do khao khát tồn tại hoặc không tồn tại. Tà kiến lậu (Diṭṭhāsava): Ô nhiễm do chấp thủ vào các quan điểm sai lầm. Vô minh lậu (Avijjāsava): Ô nhiễm do sự thiếu hiểu biết về chân lý. 2. Phân tích chi tiết Tứ Lậu 2.1. Dục lậu (Kāmāsava) Định nghĩa : Dục lậu là sự tham ái, đam mê các khoái lạc giác quan, bao gồm năm loại dục: sắc (hình sắc), thanh (âm thanh), hương (mùi), vị (vị giác), và xú...

Theo mô tả trong kinh Phật, cái gọi là thế gian hay cõi sanh tử chỉ là một trái lựu với nhiều hạt nhỏ bên trong là từng cảnh giới cao thấp cho các loại chúng sinh tương ứng. Có loài sống chết buồn vui trong năm trần canh (Sắc, Thinh, Khí, Vị, Xúc) thì gọi là chúng sinh Dục giới, loại khá hơn một tí thì chỉ sống bằng thiền định nhưng còn có trụ xứ và thân tướng, gọi là Pham thiên Sắc Giới. Hạng phàm phu cao nhất là chán ghét luôn cả mọi thứ hình Danh Sắc tướng, tồn tại bằng thứ thiên định phi vật chất, goi là Pham thiên Vô Sắc Giới. Luân hồi là sự tới lui lên xuống trong ba cảnh giới vừa nói. Và có vô số thế giới, tức vô số trái lựu theo cách nói ở trên, trôi nổi và sanh diệt trong cõi không gian vô hạn và dòng thời gian vô cùng. Cứu cánh của người tu hành là tu học để thấy được sự trầm luân, dù ở canh giới nào, cũng đều là một cuộc chơi vô ích với những sự lập lại tẻ nhạt không mục đích. Để làm được điều đó ta phải tìm hiểu xem mình là cái gì trong trời đất này, chuyện phải làm là gì. ...